nr. 76
VICTORIA, BC,
GRUDZIEN 2016
NavBar

REKLAMA
Polskie delikatesy
w Victorii


INFORMACJE 
LOKALNE
ważne adresy i kontakty

NADCHODZĄCE IMPREZY
I WYDARZENIA

W Domu Polskim
Kalendarz imprez
do końca roku
Zabawa Sylwestrowa
Dom Polski
31 grudnia
Świąteczny Opłatek
Dom Polski
29 stycznia


ARTYKUŁY

Od Redakcji

J.Curtin -
Sienkiewicz

wspomnienie o pisarzu

Anonim -
Choinka

u różnych narodów

E.Kamiński -
Borys

cd zesłańców

E.Caputa -
Święta Rodzina

w pociągu

L. Mongard -
Pszenica


E.Caputa-
Czerwony Kapturek

w Domu Polskim

W Galerii Stron
Boże Narodzenie

w czasie i przestrzeni

Helena Mniszkówna
Trędowata

odc. 31

Rozmaitości

Indeks autorów

Lidia Mongard

Pszenica


Pszenica Triticum L jest trzecią, po kukurydzy i ryżu roślinną uprawną i liczy obecnie więcej niż dwadzieścia gatunków. Grunty przeznaczone pod jej uprawę szacuje się na przeszło 2 miliony km kwadratowych, a liczba ta wzrośnie, bo nie dawno wyhodowano odmianę, która może rosnąć na, dotychczas niedostępnych, ziemiach słonych. Roślinę tą uznać można za jeden z głównych czynników ukształtowania się naszej cywilizacji, jako że z jej powodu zamieniono wędrowny tryb życia na osadnictwo.
Najwcześniejsze ślady kultury materialnej znajdowane są w okolicy Żyznego Półksiężyca, czyli obszarze ciągającym się łukiem od Zatoki Perskiej do Egiptu i wyróżniącym się urodzajnymi ziemiami oraz specyficznym klimatem. Na terenach tych zatrzymała się pradawna ludność wędrująca z Afryki i z czasem zaczęła uprawiać, występujące tam naturalnie trawy, a głównie pszenice. Zmiany te nie miały dobroczynnego wpływu na egzystencje jednostek, bo rolnictwo wymagało długiej, ciężkiej pracy, zapewniało tylko zubożoną i monotonna dietę, a w okresie nieurodzajów nie zabezpieczało przed klęską głodu, ogólnie jednak liczba ludności wzrastała i wykształcały się spójne społeczeństwa ze wszystkimi ich osiągnięciami.
W południowo-wschodnich okolicach dzisiejszej Turcji znaleziono fragmenty imponującej działalności budowlanej (Gobekli Tepe), która miała miejsce około 9500 lat przed naszą erą (7000 lat wcześniej niż brytyjski Stone-henge) i nie jest przypadkiem, że w pobliżu znaleziono ślady jednej z najstarszych odmian uprawianej pszenicy. Aby zgromadzić i umotywować siłę roboczą, nieodzowna do tak monumentalnego dzieła, konieczne było zorganizowane społeczeństwo, którego cześć zajmowała się budową, a inna zapewnianiem pożywienia. Kolejnym przykładem mogą być egipskie piramidy. Nie udałoby się osiągnąć tego architektonicznego sukcesu bez zapewnienia adekwatnej diety dla niezliczonych robotników, co potwierdzają odkrywane w pobliżu ich siedzib magazyny pszenicy, browary, żarna i piekarnie.
W Egipcie pszenica była poświęcana Ozyrysowi, a w Grecji bogini Demeter. O rozwoju popularności pszenicy świadczy fakt, że w Biblii jest wymieniana wielokrotnie, a chleb stał się najważniejszym symbolem Chrześcijaństwa. W czasach Chrystusa nie było znanych nam bochenków, bo dopiero później wyselekcjonowano odmiany pszenicy zawierające dosyć glutenu, aby można było stosować drożdże, ale zgadzamy się, że i te nowe rodzaje chleba powinny być otaczane najwyższym poważaniem. Christian Andersen w jednej ze swoich bajek uwiecznił ludową opowieść o karze jaką spotkała dziewczynkę, która podeptała chleb. Zmuszony do emigracji C.K. Norwid pisal: “ Do kraju tego, gdzie kruszyne chleba Podnoszą z ziemi przez uszanowanie Dla darów nieba… Tęskno mi Panie…”. Chlebem i solą witamy nowożeńców, szanownych gości i dożynkowy orszak. O chleb prosimy w codziennej modlitwie.
Ja nie podtrzymuję rodzinnej tradycji i nie robię znaku krzyża zanim zacznę kroić nowy bochenek, ale wierzę, że przekazałam swojej córce, iż chleb trzeba traktować z szacunkiem.
Z mąki pszenicznej, poza wypiekami, produkuje się makarony i kluski ale ziarno może być poddane też innym procesom, z których otrzymuje się kaszę manna, bulgur, kuskus, płatki, skrobie czy słód. Na polskich Kresach Wschodnich i w sąsiedztwie gotowane ziarna pszenicy były podstawą wigilijnego deseru - kuiti, podobne potrawy znane są w Rosji i chyba wszystkich krajach byłego Imperium Otomańskiego.
Pszeniczna słoma straciła na znaczeniu jako tani materiał budowlany, ale za to świeże źdźbła zyskują na popularności jako źródło dobroczynnego chlorofilu zawartego w wyciskanym z nich soku.
Od początków rolnictwa człowiek usiłował kontrolować naturę wybierając do posiewu ziarna z najdorodniejszych kłosów, ale radykalne zmiany nastąpiły w ostatnich pięćdziesięciu latach, gdy stały się dostępne manipulacje genetyczne. Wyhodowano pszenice o dużych nasionach i krótkich łodygach, które nie będą powalane przez wiatry czy deszcze. Wybiera się między innymi, odporność na szkodniki, zmiany temperatur czy wilgotności Eksperymenty trwają, ale nowe odmiany, choć oczywiście korzystniejsze dla producentów, nie budzą uznania wśród “zwykłych zjadaczy chleba”.
Żyjąc w warunkach, gdzie nie zagraża nam głód przykładamy coraz większe znaczenie do jakości naszej diety, rosną też zastrzeżenia do genetycznych interwencji w rolnictwie i oba te zjawiska przyczyniają się do rosnącego zainteresowania “oryginalną“ pszenicą czyli orkiszem.
Pszenica orkiszowa (Triticum spelta), po angielsku spelt, była uprawiana od pięciu tysięcy lat przed naszą erą, ale współcześnie została omalże wyparta przez inne, bardziej ekonomiczne gatunki. Będąc “ubogą krewną” nie cieszyła się uwagą naukowców, więc powraca do łask w swojej naturalnej formie, głównie na farmach ekologicznych. Jej kłosy są trudne do wymłócenia, ale ziarno, dzięki twardej łupinie, pozostaje niezanieczyszczone. Orkisz, oprócz białka, skrobi i błonnika zawiera inne wartościowe substancje, które, jak twierdzą dietetycy, mają nie tylko właściwości odżywcze, ale i lecznicze.
XII-wieczna mniszka Hildegarda z Bingen odnotowała, że “orkisz prowadzi do dobrej krwi, daje rozluźniony charakter i cnotę zadowolenia”. Trudno, o lepsza opinię, bo Hildegarda była osobą o wybitnym umyśle i wszechstronnym wykształceniu, mam jednak nadzieję, że nie powołują się na nią polscy producenci wódki orkiszowej.
Ze względu na swoiste właściwości mąki orkiszowej trudno jest zrobić z niej chleb, ale ja odnoszę małe sukcesy mieszając ją z mąka żytnią. Bardzo smaczne są też ziarna orkiszowe przygotowane jak kasza albo risotto. Spożywanie orkiszu polecane jest także ze względów kosmetycznych, bo zawiera on sporo krzemu, dobrze wpływającego na włosy i paznokcie. Można kupić orkiszowe kremy i szampony, ale warto samemu zrobić maseczkę do twarzy przygotowana z rozgotowanych na kleik nasion.
Dr W. Davis w swojej książce “Wheat belly”, znanej w polskim wydaniu, jako “Dieta bez pszenicy” zaleca wyeliminowanie wszystkich zbóż, ale specjalnie wrogo nastawiony jest do pszenicy, która, jego zdaniem, jest bezpośrednią przyczyną wielu chorób i dolegliwości. Dr Davis nie wspiera swoich teorii wiarygodnymi badaniami naukowymi, ale i tak ma wielu zwolenników, którzy twierdzą, że polecana dieta dramatycznie poprawiła ich wagę, zdrowie i samopoczucie. Jednak nie wszyscy traktują poważnie krucjatę Dr. Davis, specjalnie, iż odchodzące właśnie pokolenie Kanadyjczyków jest generacją, która statystycznie dożyła najpóźniejszego wieku w historii ludzkości, a przecież spożywano sporo smacznego jadła, którego składnikiem były wyroby pszeniczne. >

  Następny artykuł:

Napisz do Redakcji