nr. 87
VICTORIA, BC,
Styczeń-Luty 2019
NavBar

INFORMACJE 
LOKALNE
ważne adresy i kontakty

REKLAMA
Polskie delikatesy
w Victorii


NADCHODZACE IMPREZY
I WYDARZENIA

Biesiada Welentynkowa
Dom Polski
sobota, 16 luty

Bridge+Wolak Duo
Dom Polski
niedziela, 10 marca


ARTYKUŁY

Od Redakcji

ECK - Spirala
paranoi


A. Kepiński-
Nastawienia

urojeniowe

W.Widział
Rząd Lubelski

1918 roku

L.Mongard-
Wspaniała Karolina

Lanckorońska

P.Topiński-
Choroba Crohna

Czy będzie Nobel?

E.Kamiński-
Szara eminencja

Zapiski

E.Korzeniowska-
Pan Twardowski

w Bydgoszczy

Z.Kossak-
Kulig
za dawnych lat

ECK
Teatr Brawo-
100lecie niepodlefłości
fotoreportaż

Mniszkówna-
Trendowata
cz. 40

Rozmaitości


Indeks autorów

Władysław Widział

Rząd Lubelski


Na długo przed końcem I wojny światowej wiadomo było, że Polska musi się odrodzić. Istniało wiele wizji przyszłego kraju. Polscy socjaliści chcieli Polski, w której panować będzie sprawiedliwy system społeczny oparty na równości wszystkich obywateli. W celu przejęcia władzy nad całym krajem przedstawiciele partii lewicowych z trzech zaborów spotkali się w Lublinie, gdzie w nocy z 6 na 7 listopada proklamowali Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej; na czele rządu stanął galicyjski polityk, socjalista Ignacy Daszyński (1866-1936), pełniący również funkcję Ministra Spraw Zagranicznych.
Ignacy Daszyński był współtwórcą i przywódcą Polskiej Partii Socjalno-De-mokratycznej Galicji i Śląska Cieszyń-skiego, cieszącym się dużym szacunkiem galicyjskich środowiskach robotniczych. Chciał on Polski republikańskiej o nowo-czesnym ustawodawstwie socjalnym i obywatelskiej równości: każdy jej obywatel miałby prawo do godnego życia.
Jego koncepcja Polski odbudowującej swą niepodległość w oparciu o Austro-Węgry przewidywała pokojową rewolucję i bu-dowanie nowoczesnego obywatelskiego społeczeństwa. Manifest wydany przez Tymczasowy Rząd Ludowy 10 listopada 1918 roku głosił natychmiastową potrzebę nadania równouprawnienia wszystkim obywatelom, powszechne prawo wybor-cze, ustanowienie ośmiogodzinnego dnia pracy oraz zwołania Sejmu Ustawo-dawczego, który zająłby się wdrażaniem w życie istotnych reform, jak uwłaszczenie wielkich latyfundiów ziemskich, kopalń, lasów, reforma rolna, nadanie prawa własności robotnikom zakładów pracy i dopuszczanie ich do dyskusji dotyczących wszystkich aspektów działania przed-siębiorstw, ustanowienie prawa do pow-szechnej nauki, równouprawnienie kobiet i prawo kobiet do nauki na poziomie średnim i wyższym, prawo do glosowania i do zajmowania politycznych stanowisk. Przewidywał on też utworzenie wielkiej silnej armii.
Wydany 10 listopada 1918 roku Manifest rządu Daszyńskiego opierał się na zasadach prawdziwej demokracji ludowej, poważnym jednak błędem twórców rządu ludowego było odłożenie „na później” całego szeregu ważnych reform społecznych. Natychmiastowe ich przeprowadzenie stwarzałoby bazę pod budowę nowoczesnego państwa; niestety społeczeństwo nowego kraju nie było do takiego ustroju przygotowane.
Powstanie rządu ludowego spotkało się z dużą radością ze strony ludu pracującego i chłopów. W większych miastach odbyły się entuzjastyczne manifestacje, w których robotnicy i chłopi wyrażali poparcie dla nowo powstałego rządu. Niestety, w świetle pękania europejskich fundamentów starego porządku, koncepcje polskiej lewicy zbyt mocno pachniały sowieckim komunizmem, by polskie klasy posiadające chciały się na to zgodzić. Powstanie rządu Daszyńskiego budziło strach, panikę i kontrreakcje polskich elit. Wybitny przywódca chłopski, Stanisław Thugutt, w dziesięć lat później tak opisywał ten moment:
…W Polsce sytej, w Polsce szlacheckiej, bankierskiej i obszarniczej rozległ się od pierwszego dnia syk nienawiści, zorganizował się przeciwko rządom ludowym opór, rozpętała się walka niegardząca niczym, niebrzydząca się oszczerstwem, przekupstwem i gwałtem…
Na skutek całego szeregu zabiegów i poza kulisowej dyplomacji, 10 listopada 1918 roku przyjechał z Magdeburga do Warszawy Piłsudski. Jak się okazało potem, przyjazd ten w dużej mierze spowodowany był działaniami sił reak-cyjnych pod przewodnictwem Rady Re-gencyjnej (organ rządzący w Kongresówce po wycofaniu się Rosjan z Warszawy). Rada Regencyjna i wszystkie popierające ją żywioły widziały w Piłsudskim męża opatrznościowego w walce przeciwko demokracji. 14 Listopada Rada Regen-cyjna złożyła na ręce Piłsudskiego pełnię władzy cywilnej i wojskowej, a Rząd Lubelski poddał się do dymisji. Daszyński złożył tekę ministerialną i prezydencką w ręce naczelnego wodza, który postanowił zatrzymać go w powstającym od podstaw aparacie władzy.
Socjalistyczna koncepcja Polski, była niestety za mało realna, by mogła zostać wprowadzona w życie, choćby dlatego, że wczesnokapitalistyczne społeczeństwo było mało wykształcone społecznie. Świadomość większości Polaków ogra-niczała się wówczas do symboliki bardziej niż do prawdziwego rozumienia zasad działania ludowej demokracji, ale ważniejszą jeszcze przyczyną upadku Rządu Lubelskiego był brak kapitału, który stał po stronie reakcji. Historia tego rządu liczy sobie ledwie kilka dni, jednak ogłoszony przez niego Manifest wywrzeć miał – jak się okazało – przemożny wpływ na kształt odradzającej się Polski. Pewne istotne postulaty programowe Rządu Lubelskiego stały się rzeczywistością w dwudziestoleciu międzywojennym, choćby przyznanie kobietom szeregu praw, między innymi prawa do nauki, do piastowania funkcji politycznych i społecznych. >

  Następny artykuł:

Napisz do Redakcji